Kalendarz wydarzeń

Data opublikowania 2026-03-20

ZAPLĄTANE HISTORIE OLĘDRÓW

Komunikat prasowy Instytut Skrzynki z dnia 20.03.2026 r.

Zaplątane historie Olędrów – projekcja filmów i wernisaż wystawy fotografii w Dworze Skrzynki

Olędrzy to osadnicy, którzy początkowo przybywali z Niderlandów i Fryzji, a z czasem także z terenów niemieckich. Od XVI do XVIII wieku zakładali w Polsce wsie, przede wszystkim na obszarach zalewowych wzdłuż Wisły i jej dopływów, a także na Kujawach i w Wielkopolsce. Wyróżniali się dużymi umiejętnościami w zakresie melioracji i osuszania terenów podmokłych, rozwiniętą kulturą rolną oraz osobistą wolnością — zamiast odrabiać pańszczyznę, uiszczali czynsz.

Choć Olędrzy jako społeczność etniczna (menonici, Holendrzy, Niemcy) zniknęli z krajobrazu Wielkopolski, szczególnie po II wojnie światowej, to ich dziedzictwo kulturowe, przestrzenne i historyczne jest wciąż bardzo obecne.

Zapraszamy na wyjątkowe wydarzenie „Zaplątane historie Olędrów”

niedziela 19 kwietnia 2026 r. godz. 14.30 Dwór Skrzynki.

Wstęp wolny.

Podczas spotkania uczestnicy obejrzą dwa krótkie filmy i jako pierwsi obejrzą wystawę fotografii autorstwa nieżyjącego już fotografa Janusza Romaniszyna. Będą mieli także okazję skosztowania dań inspirowanych kuchnią olęderską, bowiem taką ofertę przygotował Szef Kuchni restauracji Dworu Skrzynki Kajetan Świokła.

W harmonogramie:

Pokaz filmu „Śladami Olędrów w Wielkopolsce” (2006)

Słowo wstępne: Witold Przewoźny - etnograf, badacz historii Olędrów

Pokaz filmu „Cmentarze” (2007)

Słowo wstępne: Zofia Czerniejewicz-Schroten, fundacja „hOlendry” i Scena Polska w Holandii

Wernisaż wystawy fotografii Janusza Romaniszyna „Śladami Olędrów w Wielkopolsce - Cmentarze”

Słowo wstępne: Jan Romaniszyn.

„Śladami Olędrów w Wielkopolsce” – film i fotografie powstały w latach 2005–2006 jako część przygotowań do wystawy „Olędry. Przestrzenie obok nas” w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

Młodzież polsko-holenderska pod opieką Zofii Czerniejewicz -Schroten i Fundacji Pools Podium wraz z twórcami scenariusza i filmu: operatorem filmowym Andrzejem Mosiem, znawcą osadnictwa Jerzym Łojko i Witoldem Przewoźnym - kustoszem i autorem wystawy Muzeum Narodowego w Poznaniu, odwiedzała wsie olęderskie w Wielkopolsce, Puszczy Noteckiej, nad Notecią oraz na Żuławach i Powiślu.

Film i fotografie, nowatorskie w czasie powstania, dokumentują osadnictwo olęderskie i zapomniane cmentarze ewangelickie. Zdjęcia Janusza Romaniszyna pokazują, że historia tych miejsc wciąż trwa.

Wystawa „Śladami Olędrów w Wielkopolsce – Cmentarze” prezentuje nigdy wcześniej niepokazywane zdjęcia Janusza Romaniszyna. Są efektem jego zaangażowania w działania młodzieży podążającej śladami historii Olędrów, miłości do natury, zwłaszcza leśnej oraz pasji fotografowania niezwykłych miejsc i wydarzeń. Wystawa przede wszystkim ukazuje pamięć o historii Olędrów na ziemi wielkopolskiej.

A autorze zdjęć

Janusz Romaniszyn (ur. 18 lipca 1958 w Tomaszowie Lubelskim) był fotografem i fotoreporterem prasowym, przez większość kariery związanym z Poznaniem. Ukończył Turystykę i Rekreację na Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Pracował w „Gazecie Poznańskiej” oraz na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza.

Fotografią prasową zajmował się od początku lat 90. XX wieku, współpracując z czołowymi poznańskimi tytułami, m.in. z „Dzisiaj”, „Kurierem Codziennym”, „Gazetą Poznańską” i „Głosem Wielkopolskim”. Jako fotoreporter dokumentował życie miasta oraz wydarzenia społeczne, sportowe i kulturalne, tworząc fotograficzny zapis codzienności Poznania i Wielkopolski.

Był pasjonatem sportu, wędkarstwa i przyrody, a te zainteresowania często pojawiały się w jego zdjęciach, które powstawały dzięki uważnej obserwacji ludzi i otaczającego świata. Współpracownicy oraz młodsze pokolenia dziennikarzy postrzegali go nie tylko jako doświadczonego fotoreportera, ale także jako nauczyciela, mentora i przewodnika, który zarażał ciekawością ludzi, wrażliwością na drugiego człowieka i pasją dokumentowania rzeczywistości.

Janusz Romaniszyn odszedł 14 czerwca 2011 roku, pozostawiając trwały ślad w historii poznańskiej fotografii prasowej.

Przygotował: Instytut Skrzynki

Instytut Skrzynki - Instytut Dokumentacji, Rozwoju i Promocji Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego Powiatu Poznańskiego to powołana w 2021 roku powiatowa instytucja kultury, która swoją siedzibę ulokowała w zrewitalizowanym Dworze w Skrzynkach. Oprócz ośrodka szkoleniowo-konferencyjnego, działa także Centrum Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego Powiatu Poznańskiego. Podstawowym celem statutowym Instytutu jest promocja kultury centralnej części Wielkopolski, tworzenie, ochrona różnorodnych jej wartości i udostępnianie dóbr kultury oraz prowadzenie Centrum Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego w formie ośrodka badań i dokumentacji w dziedzinie kultury i kulinariów, a także prowadzenie Szlaku Kulinarnego Powiatu Poznańskiego.